Phần 1 – Tổng quan về hậu vệ phối bóng

Hậu vệ phối bóng (Point Guard – PG) là một trong 5 vị trí chính thức trong môn bóng rổ, nếu dùng con số để thể hiện thì đây chính là vị trí số 1. Nhiệm vụ chính của PG là tạo cơ hội ghi điểm cho cả đội và đôi khi tự mình tấn công trực diện. HLV Lee Rose đã từng ví PG như một vị HLV trên sân đấu, người dẫn dắt và phân phối bóng đến đúng người vào đúng thời điểm. Nó bao gồm cả việc sắp đặt các chiến thuật tấn công nhằm đưa bóng đến vị trí thuận lợi nhất cho việc ghi điểm và điều khiển nhịp độ trận đấu.

Một hậu vệ phối bóng tốt phải nắm rõ khi nào phải phản công nhanh hoặc khi nào thì nên tấn công một cách thận trọng. Hơn nữa, vị trí này đòi hỏi cầu thủ phải luôn ghi nhớ trong đầu thời gian còn lại của đợt tấn công, thời gian của cả hiệp đấu, tỉ số và cả số lần hội ý đã sử dụng của mỗi bên,… nhằm đưa ra những quyết định tốt nhất cho đội bóng.

Động tác thường thấy của các PG. Ảnh: Internet​
Động tác thường thấy của các PG. Ảnh: Internet​

Sau khi kết thúc đợt tấn công của đối phương, thông thường Point Guard sẽ là người cầm bóng để bắt đầu một cuộc tấn công cho đội mình. Các kỹ năng Chuyền – Nhồi – Ném và khả năng Quan sát toàn diện là thứ không thể thiếu cho vị trí này, trong khi đó, tốc độ lại chính là yếu tố quan trọng quyết định sự thành công ở vị trí này.

Tốc độ và sự linh hoạt giúp cho các hậu vệ dù có thân hình nhỏ bé hơn nhưng vẫn có thể tạo ra những khoảng trống cần thiết để hoạt động. PG thường được đánh giá cao dựa trên tỉ lệ kiến tạo hơn là tỉ lệ ghi điểm của họ. Một yếu tố quan trọng khác chính là tỉ lệ Assist-to-Turnover, nó thể hiện kỹ năng ra quyết định chính xác của mỗi hậu vệ. Ngoài ra, những hậu vệ tài năng luôn có khả năng nhảy ném rất tốt.

Chris Paul và Steve Nash là mẫu PG có thân hình không quá cao to ở NBA. Ảnh: Latina​
Chris Paul và Steve Nash là mẫu PG có thân hình không quá cao to ở NBA. Ảnh: Latina​

Thể hình không quá cao to cũng chính là lợi thế của hậu vệ phối bóng. Như đã đề cập, tốc độ, sự linh hoạt và kỹ năng kiểm soát bóng mới chính là yếu tố quyết định. Một hậu vệ có chiều cao trung bình sẽ dễ dàng điều khiển bóng hơn do trọng tâm ở sát mặt đất. Tuy vậy, trong lịch sử NBA cũng từng chứng kiến sự lên ngôi của nhiều hậu vệ phối bóng với chiều cao khủng trên 2m mà điển hình là Magic Johnson — Huyền thoại kiến tạo ma thuật — Ông đã 3 lần đạt danh hiệu NBA MVP trong suốt sự nghiệp lẫy lừng của mình.

Ngoài ra, một vài cái tên chơi vị trí PG cũng từng đạt danh hiệu MVP này có thể kể đến như Derrick Rose, Bob Cousy, Oscar Robertson (1m96) và Steve Nash (2 lần). Nếu xét về chiều cao của hậu vệ phối bóng thì tại NBA trung bình là 74.7 inches (~1m89).

Còn tại Việt Nam, chiều cao trung bình được cho là phù hợp với một PG thường từ 1m65 đến dưới 1m85.

Phần 2 – Các kiểu mẫu PG điển hình

Trong thế giới bóng rổ hiện đại ngày nay, một số người theo trường phái PG phải là người có khả năng vượt qua hàng phòng thủ và ghi điểm, một số khác lại thích mẫu hậu vệ kiến tạo cho đồng đội của mình. Nhưng nhìn chung, phần lớn mọi người đều công nhận Point Guard là vị trí quan trọng nhất trong đội hình.

Đây là cầu thủ có thời gian kiểm soát bóng nhiều nhất trận đấu, mỗi quyết định hay hành động của PG đều gây ảnh hưởng đến những cầu thủ còn lại đồng thời giúp họ phản ứng linh hoạt trong việc phòng thủ. Một hậu vệ phối bóng tốt là người biết đưa ra những quyết định phù hợp nhất cho đội bóng dựa trên khả năng của mình và đồng đội.[​IMG]

Như vậy, dựa trên những tài liệu đã được tham khảo từ nhiều nguồn, tạm chia Point Guard thành các kiểu mẫu như sau:

 

INITIATOR – NGƯỜI THIẾT LẬP

Mẫu hậu vệ điển hình mà chúng ta thường gặp. Kiểu hậu vệ này có nhiệm vụ giữ bóng trong các tình huống tấn công bên phần sân đối phương và đảm bảo làm sao để ít bị mất bóng nhất có thể. Để trở thành một PG đúng nghĩa, ít nhất, bạn phải trở thành Người Thiết Lập này đã.

Vai trò hậu vệ của Derek Fisher tuy không nổi trội nhưng luôn tạo cảm giác an toàn. Ảnh: Cover​
Vai trò hậu vệ của Derek Fisher tuy không nổi trội nhưng luôn tạo cảm giác an toàn. Ảnh: Cover​

 

Những mẫu PG này tại NBA có thể kể đến như:

Rafer Alston, Beno Udrih, Sebastian Telfair, Mike James, Steve Blake, Jarrett Jack, Mike Conley, Mario Chalmers, Derek Fisher, Luke Ridnour, Mike Bibby.

 

DISTRIBUTOR – NHÀ PHÂN PHỐI BÓNG TÀI NĂNG

Đây là kiểu hậu vệ cổ điển với nhiệm vụ chính là phân phối bóng một cách khéo léo đến đồng đội để ghi điểm. Những người thuộc tuýp này thường có tầm quan sát rất tốt và dễ dàng nhận ra những cơ hội giúp đồng đội kết thúc pha bóng một cách nhanh chóng. Các hậu vệ này sẽ đặt trọng trách chuyền bóng cho đồng đội hơn là tự mình ghi điểm. Hay nói một cách khác, đây là mẫu hậu vệ theo phong cách “Pass First“.

Rajon Rondo là một chuyên gia phối bóng cho đồng đội. Ảnh: Internet​
Rajon Rondo là một chuyên gia phối bóng cho đồng đội. Ảnh: Internet​

 

Những mẫu PG này tại NBA có thể kể đến như:

Rajon Rondo, Ricky Rubio, Greivis Vasquez, Michael Carter-Williams, Steve Nash, Kyle Lowry, Andre Miller, Steve Blake, Kirk Hinrich

SCORER – SÁT THỦ GHI ĐIỂM

Mặc dù ở vị trí là Point Guard nhưng mẫu cầu thủ kiểu này luôn có tư tưởng ghi điểm nhiều hơn là kiến tạo cho đồng đội. Scorer sử dụng những khả năng vốn có của một hậu vệ để vượt qua hàng phong thủ đối phương và ghi điểm một cách hiệu quả không thua gì một Power Foward (PF) hay Small Forward (SF).

Và tất nhiên, dù vẫn cao nhưng số lần kiến tạo (Assist) của họ cũng tỉ lệ nghịch so với khả năng ghi điểm. Hình tượng điển hình cho vị trí này chính là Derrick Rose và Russell WestBrook.

Derrick Rose có thể đánh bật bất cứ hàng thủ nào. Ảnh: BleacherReport​
Derrick Rose có thể đánh bật bất cứ hàng thủ nào. Ảnh: BleacherReport​

Những mẫu PG này tại NBA có thể kể đến như:

Andre Miller, Rodney Stuckey, Maurice Williams, Monta Ellis, Devin Harris, Raymond Felton

 

FACILITATOR – KẺ THÚC ĐẨY TRẬN ĐẤU

Facilitator được biết đến như một hậu vệ cừ khôi bởi lối chơi vô cùng sắc sảo của mình. Khi theo dõi những hậu vệ này trên sân, người ta sẽ có cảm giác dường như anh ta có thêm một đôi mắt phía sau lưng vậy. Khác với kiểu thuần Distributor hay Scorer, kiểu hậu vệ này luôn tìm kiếm những cơ hội tốt nhất cho đội mình, điển hình là những pha “nhả” bóng ra 0 độ cho SG hay một cú lướt biên mạo hiểm để lên rổ.

Hôm nay họ có thể chơi như một nhà kiến tạo nhưng ngày mai có thể là một sát thủ ghi điểm đích thực, nhưng điều đó không quan trọng, miễn sao đội họ dành chiến thắng. Có thể thấy, đây là một mẫu cầu thủ có chỉ số IQ bóng rổ cao nhất và luôn đưa ra những quyết định đúng nơi, đúng thời điểm mà không phải do ngẫu nhiên hay may mắn.

Ngoài ra, chúng ta cũng có thể gọi họ với một cái tên khác là “Playmaker”.

 

Chris Paul có thể được xem là một Playmaker với lối đánh cực kì thông minh. Ảnh: Internet​
Chris Paul có thể được xem là một Playmaker với lối đánh cực kì thông minh. Ảnh: Internet​

 

Những mẫu PG này tại NBA có thể kể đến như:

Chris Paul, Steph Curry, Russell Westbrook, Tony Parker, John Wall, Deron Williams, Ty Lawson, Jeff Teague, Jrue Holiday, Mike Conley, Eric Bledsoe, Goran Dragic

 

COMBO GUARD – HẬU VỆ TOÀN DIỆN

Hầu như không có một định nghĩa rõ ràng nào dành cho Combo Guard, nhưng ta có thể thấy đây chính là đỉnh cao của PG khi kết hợp các khả năng ghi điểm (scorer) và kiến tạo (distributor) một cách xuất sắc nhất, đồng thời cũng là một nhà lãnh đạo thực thụ trên sân với bề dày kinh nghiệm (initiator).

Magic Johnson được xem là điển hình của một hậu về toàn diện
Magic Johnson được xem là điển hình của một hậu về toàn diện

Thực tế cho thấy, dù bất cứ tuýp hậu vệ nào đi chăng nữa, thì ở vai trò cầm trịch trận đấu, quyết định trên sân là điều quan trọng nhất.

Không ai buộc bạn phải chuyền bóng cho người khác, không ai bắt bạn phải lao vào vòng cấm địa, càng không ai có thể khiến bạn phải quay cuồng ghi điểm. Chỉ có QUYẾT ĐỊNH hợp lý và đúng thời điểm mới giúp bạn tỏa sáng như một PG đích thực.

Phần 3 – Những kỹ năng không thể thiếu cho PG

KIỂM SOÁT BÓNG – BALL HANDLING

 

Khi nói đến kiểm soát bóng, thì không ai có thể sành sõi hơn một PG đúng kiểu. Vì vậy, để đạt được trình độ nhồi bóng đủ đảm nhận vị trí này là không hề đơn giản. Bạn không phải chỉ nhuần nhuyễn những động tác nhồi từ cơ bản đến nâng cao mà còn phải không ngừng duy trì khả năng kiểm soát bóng của mình một cách tích cực và thường xuyên.

Basic Dribble – Các động tác tập nhồi bóng cơ bản sẽ giúp bạn rèn luyện những kỹ năng nhồi bóng cơ bản và cần thiết nhất cho một PG.

Khi đã thuần thục những cái cơ bản nhất (lưu ý là đã nhuần nhuyễn nhé) giờ là lúc để nâng cao thêm một bậc với Advanced Dribble – Các động tác tập nhồi nâng cao.

Trong quá trình tập luyện nhồi bóng, bạn phải tạo thói quen luôn giữ cảm giác bóng ở bất cứ đâu, bất cứ lúc nào có thể bằng những bài tập đơn giản BallHandling – 1 số bài tập cảm giác bóng.

Trong trường hợp bạn không có nhiều thời gian để luyện tập tất cả những thứ trên hãy thử bài tập 100 lần mỗi ngày này nhé. Bạn sẽ thấy khả năng kiểm soát bóng của mình cải thiện nhanh chóng chỉ sau 1-2 tháng tập luyện.

 

NÉM BÓNG – SHOOTING

 

Nếu ai đó nói rằng việc ném bóng chỉ dành cho Shooting Guard (SG) hoặc Small Forward (SF) thì quả là… lầm to! Điểm thu hút của môn bóng rổ chính là khả năng ghi điểm từ một khoảng cách xa, vì vậy ném bóng không chỉ dành cho 1-2 vị trí trên sân mà tất cả mọi cầu thủ muốn thi đấu hiệu quả đều phải biết ném bóng, việc này càng quan trọng hơn đối với một Hậu về điều phối bóng.

 

Stephen Curry Shooting Fundamentals ​

 

Tham khảo bài viết Nguyên tắc ném rổ cơ bản mà ai cũng phải biết sẽ giúp bạn có cái nhìn tổng quát hơn về kỹ thuật ném rổ, và để tăng cường khả năng ném rổ của mình không có cách nào khác ngoài việc tập luyện thường xuyên. Ngoài ra, đoạn video “Shooting off the dribble” này sẽ hướng dẫn một cách trực quan cách để ném bóng khi có đối phương cản phá dành cho các PG.

 


Video hướng dẫn “Shooting off the Dribble”. Nguồn: iHoops

CHUYỀN BÓNG – PASSING

 

Một trong những điểm nổi bật thể hiện đẳng cấp của một PG là khả năng điều phối bóng đến nơi cần đến. Dù mạnh đến đâu nhưng cũng sẽ rất khó giành chiến thắng nếu một đội bóng có số lần Turn-Over (mất bóng) quá nhiều, chính vì thế vai trò của Hậu vệ điều phối bóng là cần thiết hơn bao giờ hết.

Trong bóng rổ thường nhắc đến thuật ngữ “Passing on the Move“, có nghĩa là chuyền trong lúc đang di chuyển, đây là kỹ năng khá quan trọng đối với PG khi “mồi” bóng đến đúng vị trí thuận lợi cho đồng đội dứt điểm. Video sau đây sẽ giúp bạn có cái nhìn tổng quan hơn về kỹ năng này.

 


Video hướng dẫn Passing on the Move. Nguồn: iHoops

 

Hơn nữa, để được công nhận là một PG giỏi bạn cần biết cách gây nguy hiểm cho đối phương bằng cách “Feeding the Post“, một trong những đường chuyền hướng vào khu cấm địa đến các cầu thủ đánh trong như Center (C) hoặc Power Forward (PF) để tìm cơ hội ghi điểm. Ngoài ra, Luyện tập “Feeding the Post” sẽ là một kỹ năng tối quan trọng cho PG.

 

PHÒNG THỦ VÒNG NGOÀI – PERIMETER DEFENSE

 

Chưa phải là kết thúc nếu quyền kiểm soát bóng không thuộc về đội bạn. Ở vai trò là một Point Guard, bạn sẽ là hàng rào chắn đầu tiên ngăn chặn các đợt tấn công sâu hơn vào bên trong khu cấm địa. Đến lúc này, hãy sử dụng bí quyết Đập tan đợt tấn công của đối phương bằng phòng thủ vòng ngoài (Perimeter Defense)

 

[​IMG]

 

Mặt khác, theo kinh nghiệm thi đấu của nhiều người, hậu vệ sẽ luôn phải đối mặt thường xuyên với tình huống phản công nhanh, thường là 2-on-1, vì vậy PG càng phải đặc biệt chủ động tập luyện đối mặt với những tình huống phản công nhanh như thế này để có thể ứng phó kịp thời trong trận đấu . Duke University hướng dẫn cách phòng thủ trong tình huống phản công nhanh 2-on-1.

 

KHẢ NĂNG LÃNH ĐẠO – LEADERSHIP

 

[​IMG]

Như đã đề cập ở rất nhiều bài viết khác, Point Guard luôn là một thủ lĩnh trên sân bóng! Vậy làm thế nào để mọi người luôn tôn trọng mình, nghe lời mình trong khi đấu lẫn khi tập luyện? Thật may mắn đó không phải là một tài năng thiên phú mà là một kỹ năng bạn có thể rèn luyện được.

5 bước để trở thành một thủ lĩnh tuyệt vời sẽ giúp bạn việc này.Mặt khác, để lãnh đạo được người khác trước tiên bạn phải lãnh đạo được chính mình, thay đổi những thói quen nhỏ để giúp xây dựng lòng tin nơi những người khác bằng 5 phương pháp cổ điển này.