Khám phá những bí mật chưa bao giờ được bật mí trong cách ném của Stephen Curry

Đúc kết sau hơn 1 năm nghiên cứu tỉ mỉ từ cách đánh, form ném, cách di chuyển của "Thánh ném" nhằm chia sẻ và tiếp bước cho những ai đang mong muốn trở thành Curry thế hệ kế tiếp

Sự khác nhau cơ bản đến không ngờ giữa bóng Spalding và bóng Molten

Trong quá trình tập luyện và thi đấu chắc hẳn sẽ luôn có những vướng mắc mà không phải ai cũng có thể giúp bạn giải đáp một cách thỏa đáng, phần lớn là dựa trên kinh nghiệm nhưng lại thiếu đi kiến thức khoa học thực tiễn

Nếu có một ai đó xứng đáng với danh hiệu “THÁNH NÉM RỔ” thì đó chắc chắn phải là Stephen Curry, người đã có công lớn trong việc thay đổi cả một thế hệ bóng rổ tại NBA.

Mặc dù trong lịch sử NBA cũng có rất nhiều tay ném cừ khôi được liệt vào hàng huyền thoại như: Ray Allen, Reggie Miller, Steve Nash,… nhưng để có thể tạo được sức ảnh hưởng lớn lao đến cả một hệ thống bóng rổ bậc nhất thế giới như NBA, cũng như sức lan tỏa đến các thế hệ bóng rổ trẻ trên toàn thế giới thì quả là chỉ có mình “bếp trưởng” Curry làm được.

Sau hơn 1 năm nghiên cứu tỉ mỉ từ cách đánh, form ném, cách di chuyển của Curry, mình quyết định tổng hợp lại những kiến thức để có một bức tranh cụ thể hơn, đồng thời cũng để chia sẻ và tiếp bước cho những ai đang mong muốn trở thành Curry thế hệ kế tiếp 😉

Để đạt được kết quả như mong muốn không phải chỉ trong một sớm một chiều mà là cả quá trình rèn luyện không ngừng nghỉ, vậy nên những chia sẻ trong bài viết này đều nhằm mục đích rút ngắn thời gian luyện tập cho các bạn để không phải trải qua quá trình mày mò giống mình trước đây, và dĩ nhiên đây cũng là quá trình dễ gây nản lòng nhất.

 

NHỮNG NGUYÊN TẮC BẤT DI BẤT DỊCH

 

Mọi thứ trên trái đất đều vận động theo những quy luật nhất định, bóng rổ cũng không ngoại lệ. Những nguyên tắc vật lý chính là thứ đầu tiên ảnh hưởng đến tất cả những động tác của con người, đặc biệt là trong những bộ môn đòi hỏi độ chính xác cao.

Trong mỗi cú ném bao gồm 2 yếu tố: LỰC NÉMGÓC ĐỘ NÉM. Trong điều kiện bình thường sân indoor, không có gió thì sẽ chỉ có lực cản không khí, còn nếu chơi sân outdoor thì sẽ có thêm lực cản của gió góp phần làm thay đổi vị trí điểm rơi.

Bản thân mình thì chẳng phải nhà khoa học nên sẽ không đưa vào các công thức tính toán phức tạp mà chủ yếu để các bạn hiểu được có sự ảnh hưởng của những yếu tố bên ngoài tác động lên một cú ném rổ. Và tất nhiên với những cú “long range shooting” như của Curry thì điều này càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Trên thực tế cả 2 yếu tố lực ném và góc ném có tác động tương hỗ lẫn nhau, lực ném mạnh vận dụng đúng kỹ thuật sẽ cho góc ném cao ở mức tối ưu. Vì vậy, chúng ta sẽ tiếp tục đi sâu vào khám phá thế nào là GÓC NÉM TỐI ƯU.

Chiều cao của người ném sẽ quyết định góc ném tối ưu của mỗi người, theo nghiên cứu từ Giáo sư John Fontanella (Giáo sư Vật lý tại United States Naval Academy từ năm 1971 và là tác giả của quyển sách The Physics of Basketball), góc ném tối ưu theo tỉ lệ chiều cao cầu thủ tính từ vạch ném phạt như sau:

5’4″ 1m65 => 52.2 độ
5’8″ 1m75 => 51.5 độ
6’0″ 1m80 => 50.8 độ
6’4″ 1m95 => 50.1 độ
6’8″ 2m07 => 49.4 độ
7’0″ 2m13 => 48.7 độ

Bạn có biết góc ném của Curry là bao nhiêu không:

1m92 => 50 – 55 độ từ vạch 3pts

GÓC NÉM CÀNG CAO = VÀNH RỔ SẼ CÀNG LỚN

Conversely, with a low arc you also need to utilize more force to get the basketball to the rim. A low launch angle requires more initial speed upon release to get the ball to the basket.

Để có được góc ném tối ưu bên cạnh lực bật từ chân đòi hỏi nhiều lực vẩy ở cổ tay để đưa bóng theo quỹ đạo cao nhất có thể. Thậm chí khi lực vẫy cổ tay đủ mạnh bạn có thể chẳng cần phải dùng nhiều lực chân nữa, như cách mà Curry bật nhảy mỗi khi ném. Không cần bật mạnh nhảy cao mà chỉ cần “body motion” chuẩn, cái này chúng ta sẽ cùng tìm hiểu trong phần kế tiếp bên dưới.

À mà lúc nãy mình có nhắc đến lực cản không khí nhỉ? Khi bóng đi càng cao thì vận tốc của quả bóng khi rớt xuống càng lớn đồng nghĩa với việc lực cản không khí cũng tăng lên theo. Vậy nếu lúc này quả bóng đứng yên mà rơi xuống sẽ dẫn đến việc bị lực cản không khí làm “lung lay” theo hiệu ứng Magnus và kết quả là có thể đi sai điểm rơi hay còn gọi là … ném hụt!

Như vậy, mấu chốt nằm ở việc XOÁY NGƯỢC của quả bóng, làm tăng khả năng khí động học và giúp quả bóng luôn đi đúng hướng. Một lần nữa, cổ tay và ngón tay đóng một vai trò quan trọng trong việc làm bóng xoáy ngược khi ném.

Video giải thích về hiệu ứng Magnus tác động lên quả bóng trong không trung

Tóm lại của phần này, động tác ném rổ từ bao đời nay không tự dưng mà hình thành và luôn chịu sự tác động của các yếu tố môi trường bên ngoài theo các định luật vật lý, và cái mà mình muốn nhấn mạnh chính là dáng ném không phải là yếu tố quyết định đến hiệu quả của việc ném bóng, chính việc tuân theo các định luật vật lý mới giúp đạt hiệu quả cao nhất. Hay nói cách khác:

“bạn ném kiểu gì không quan trọng, quan trọng là bóng đi cao và xoáy thì khả năng vào rổ sẽ cao, đó không phải là may mắn.

 

BÀN VỀ CÁCH NÉM

 

Khi nói về cách ném thì sẽ luôn có vô số ý kiến khác nhau về quan niệm thế nào là CHUẨN. Cũng cần phải khẳng định trước quan điểm của mình rằng: chỉ khi bóng vào rổ, thì mọi cú ném đều là chuẩn!

Mình không phản bác khái niệm về “dáng ném chuẩn” của nhiều người nhưng sau ngần ấy năm tập luyện và điều chỉnh, thứ khiến mình cảm thấy có hiệu quả hơn cả chính là việc hiểu rõ cơ thể mình cần gì và có thể làm được gì. Không thể bắt một cầu thủ 1m65 phải ném theo cách của một Ray Allen cao 1m96 và đạt hiệu quả tương tự, lý do vì sao thì bạn xem lại phần liệt kê về góc ném tối ưu bên trên nhé.

“Một trong những sai lầm cơ bản nhất của người chơi là cố ép bản thân đạt kết quả như một hình mẫu nào đó trong khi rõ ràng điều kiện về tập luyện, thể chất, chiều cao là hoàn toàn khác nhau.

Để có cú ném Fade Away “khó đỡ” như Kobe hay Nowitzki thì ít nhất bạn cũng phải cao trên 1m9 hoặc sức bật trên 60cm khi duỗi thẳng chân, đó là chưa kể đến cảm giác rổ qua hàng nghìn giờ tập và cả kinh nghiệm chinh chiến hàng chục năm trời. Nếu bạn không có điều kiện như vậy cũng không sao, bạn vẫn có thể thực hiện được các động tác tương tự nhưng chỉ khác cái kết quả và … cả hậu quả.

Riêng đối với Curry, cái chính để tạo được thành công như ngày hôm nay không phải là bí quyết gì ghê gớm, mà chính là việc hiểu rõ bản thân mình và phát huy những cái mình có thể làm tốt nhất. Từ một cầu thủ không đội nào thèm ngó cho đến những chấn thương cổ chân liên miên cản bước, Curry đã khiến cho cả thế giới phải “hốt hoảng” về khả năng ném rổ của mình khi kết hợp cùng lối chơi của HLV Steve Kerr. Trong khi đó, ở những năm tranh bá của Lakers và Boston trở về trước, Bigman là một thứ gì đó không thể thiếu và gần như chi phối mọi lối chơi tại NBA thì giờ đây đã phải nhường chỗ cho những tay ném ngoài vạch 3pts.

Không thể phủ nhận dáng ném của Ray Allen hay Klay Thompson là một điều gì đó chuẩn mực, nhưng cũng chính vì nó quá chuẩn mực đến nỗi không phải ai cũng có thể làm được như họ. Nhưng ở chiều ngược lại, tìm hiểu về cấu tạo cơ thể, điểm mạnh điểm yếu của bản thân để phát huy thì ai cũng sẽ làm được, nếu chịu làm và biết cách làm.

Sư khác biệt khi chứng kiến những cú ném của Ray Allen khán giả đã phải thốt lên “Quá tuyệt vời!” thì với Curry từ ngữ để diễn tả chỉ có thể là “Unbelievable!!!

Nếu bạn quan tâm đến cách ném chuẩn theo điều kiện cơ thể (body motion) như kiểu Curry thì có thể tìm hiểu sâu thêm về nguyên tắc ném FOREST, đây không phải là thần chú, càng không phải phép màu nhưng nó là thứ giúp mình có lại động lực tập ném mạnh mẽ sau gần chục năm cảm thấy bất lực (thiếu tự tin) trong việc ném rổ. Và mình tin rằng bạn cũng sẽ như thế. Cũng phải nói thêm rằng, dù chuẩn mực cỡ nào đi nữa thì Ray Allen cũng có thể ném hụt cả 8 quả trong Game 3 của loạt trận Finals 2010 hay như Curry ném hụt cả 9 quả trong Game 3 của loạt trận Finals 2018. Vậy nên,…

“Ném rổ là cả một nghệ thuật canh chỉnh chứ không phải là môn khoa học chính xác”

 

Giải thích thêm về động tác ném của Curry được xem là điển hình cho phong cách “One motion” (nôm na là ra tay một động tác) trong khi Ray Allen và Klay Thompson được xem là điển hình của dạng “Two motion” (ra tay hai động tác). Cả hai đều có ưu vào nhược riêng như sau:

 

Ưu điểm Nhược điểm
One Motion

(ra tay một động tác)

Ra tay mượt mà, nhanh

Góc ném cao

Phù hợp cho dạng cầu thủ không thiên về sức mạnh

Dễ dàng thực hiện ném một bước lui (step back)

 

Không tạo ra nhiều khoảng trống khi ném Fadeaway

Dễ bị block khi nhảy ném trong cự ly trung bình (ít khoảng trống)

Càng khó hơn khi ném trong vòng cấm địa.

Cách tạo khoảng trống duy nhất để ném chính là Stepback

Two Motion

(ra tay hai động tác)

Tạo ra nhiều khoảng trống khi nhảy ném fadeaway

Phù hợp cho cú ném ở cự ly trung bình

Dễ dàng tập luyện từ gần đến xa

Dễ gặp tình trạng “ngập ngừng” khi ném, thiếu dứt khoác trong những tình huống quyết định

Không thích hợp ném cự ly xa và cần rất nhiều lực

Góc ném thấp

 

 

CÔNG CỤ TẬP LUYỆN

 

Sau khi hiểu được các nguyên tắc vật lý bất di bất dịch cũng như các cách thức tập luyện thì bước kế tiếp chính là bắt tay vào thực hành. Ở thời đại cách mạng công nghiệp 4.0 như ngày nay thì việc hành động nhanh, chuẩn không thể thiếu bóng dáng của các công cụ hỗ trợ, như kiểu nhà máy sản xuất xe hơi thì đa phần 99% robot thực hiện các công đoạn cần độ chính xác cao, con người chỉ tập trung vào việc quản lý máy móc (công cụ) sao cho hiệu quả. Tập luyện bóng rổ cũng vậy, tập chay thì vẫn được, nhưng có dụng cụ hỗ trợ thì nhanh hơn, hiệu quả hơn, tùy theo bạn chọn cái nào.

Như đã đề cập ở phần đầu tiên thì khi ném rổ muốn đạt hiệu quả cao chúng ta cần chú trọng vào LỰC NÉM, GÓC NÉM TỐI ƯUĐỘ XOÁY BÓNG.

  1. Lực ném được quyết định bởi một phần “body motion” và lực vẫy cổ tay
  2. Góc ném và độ xoáy bóng phần lớn phụ thuộc vào cẳng tay, cổ tay và ngón tay.

Hiểu được điều này, ta tiếp tục lựa chọn công cụ để tập phù hợp cho từng bộ phận. Các bạn có thể ra phòng Gym với rất nhiều dụng cụ để tập tay, có cả PT hướng dẫn sử dụng, hoặc nếu muốn tiết kiệm tối đa có thể tham khảo những cách tập tay ngay tại nhà trong bài viết này (mức độ phức tạp tương đối). Riêng mình trong quá trình tìm tòi nghiên cứu đã khám phá ra bộ công cụ tập tay mà theo mình (và nhiều người đã sử dụng) là rất hiệu quả, nhưng quan trọng nhất vẫn là yếu tố TIỆN LỢI.

Thực tế không phải lúc nào chúng ta cũng có thời gian chạy ra phòng gym cũng như không phải lúc nào việc đi học, đi làm cũng chuẩn bị sẳn sàng cho việc tập luyện, còn bộ công cụ tập tay tiện lợi trên thì có thể mang theo tập bất cứ đâu hay bất cứ khi nào bạn có thời gian rãnh. Điển hình là ngay cả khi đang cào phím gần 2000 chữ cho bài viết này trong khi vẫn đang vừa tập ngón tay và cổ tay, khó lòng mà bỏ sót buổi tập nào 🙂

Tuy vậy, cái gì cũng có giá của nó, sản phẩm tiện lợi, chất lượng cao, kèm chương trình tập luyện, bảo hành 1-1, hỗ trợ trọn đời đi kèm nhiều đặc quyền khác thì giá tất nhiên cũng không rẻ bèo được. Tuy nhiên nếu bạn đang đọc bài viết này và mong muốn áp dụng ngay cho việc tập luyện thì đây là mã giảm giá 40% dành riêng cho bạn: nhập mã “BASKETMAN” khi đặt hàng tại đây. Số lượng chỉ có hạn thôi, bạn nào nhanh thì còn xài được mã trên trước khi nó hết hạn, hình như còn dùng được 3-4 lần gì đấy.

KẾT

Như vậy là chúng ta vừa trải qua 3 giai đoạn cơ bản của bất cứ công thức thành công dù cho ở lĩnh vực nào đi nữa, đó chính là:

1. Ý Thức

2. Kiến thức

3. Thực hành

Ý thức được nguyên lý hoạt động của sự vật sự việc, áp dụng công thức đã được khám phá và áp dụng nó vào thực tế sẽ tạo ra thành công. Vấn đề còn lại chính là ở BẠN, phải, tôi nói bạn đấy, có đủ kiên trì để theo đuổi ước mơ hay không!!!

Đây là vấn đề mà bất cứ cầu thủ bóng rổ nào cũng từng gặp phải một lần trong đời

Trong quá trình tập luyện và thi đấu chắc hẳn sẽ luôn có những vướng mắc mà không phải ai cũng có thể giúp bạn giải đáp một cách thỏa đáng, phần lớn là dựa trên kinh nghiệm nhưng lại thiếu đi kiến thức khoa học thực tiễn

Cách nhận biết bóng Spalding chính hãng

Với sự phát triển đa dạng các mặt hàng bóng rổ như ngày nay thì việc phân biệt các hàng chính hãng và không chính hãng hay bóng thật (real) và bóng giả (fake) ngày càng trở nên khó khăn hơn